فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٦ - دفع شبهه ابن كمونه

شرح عربى: و ما يقال فى دفعها: انّه يكون حينئذ وجوب الوجود عرضيّا معلّلا

فلم يكن شيئ منهما واجب الوجود بما هو واجب الوجود بل شيئ ذلك‌

الشّيئ واجب الوجود و قد ابطلوه.

ترجمه: آنچه در دفع شبهه ابن كمونه گفته شده اينستكه:

در چنين وقتى وجوب وجود عرضى و معلّل بوده پس هيچكدام از دو

واجب الوجود نبايد واجب الوجود بما هو واجب الوجود بلكه بايد شيئ باشند كه‌

واجب الوجود بودن برايشان عارض باشد در حاليكه اين معنا را حضرات باطل‌

كرده‌اند.

شرح فارسى:

توضيح‌

دفع شبهه ابن كمونه‌

بعضى در مقام دفع شبهه مذكور چنين گفته‌اند:

اگر بنا باشد وصف وجوب وجود عين ذات حقتعالى نباشد بلكه عرضى‌

بوده و قهرا حملش بر ذات حقتعالى بحمل عرضى صورت گيرد لازمه آن اين‌

است كه هيچيك از دو واجبى كه فرض كرديم واجب هستند در مرتبه ذات واجب‌

نباشند بلكه در مرتبه متأخّر از ذات موصوف باين صفت مى‌گردند و اين محال است‌

زيرا اگر واجب الوجود در مرتبه ذات واجب نبوده و صفت وجوب عارض بر آن باشد

لاجرم در لحوق و عروض اين صفت محتاج به سببى است كه او را واجب قرار دهد

پس واجب ذاتش در مرتبه ذات واجب نمى‌باشد و چون جهات منحصر در سه‌

( وجوب- امكان- امتناع) مى‌باشند قهرا از نفى وجوب يا بامتناعش بايد ملتزم‌

شويم و يا به امكان آن و چون بحسب فرض موجود است پس ممتنع نيست نتيجتا

ممكن بالذّات و واجب بالغير مى‌شود مثل ساير موجودات ممكنه ديگر و اين خلاف‌

فرض مسلّم است.

شرح عربى: فهو مدفوع: بانّه يلزم ذلك لو كان وجوب الوجود عرضيّا بمعنى‌